Özel Eğitim Öğretmeni Adaylarının “Çocuk” Kavramına İlişkin Metaforları
DOI:
https://doi.org/10.5281/sobeotizmaratrmalardergisi.v1i1.13Anahtar Kelimeler:
Özel Eğitim, metafor, nitel araştırma, çocukÖzet
Bu araştırmada özel eğitim öğretmeni adaylarının “çocuk” kavramına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören özel eğitim öğretmeni adaylarından “Çocuk ... gibidir; çünkü ...” şeklinde yapılandırılmış bir metafor cümlesini kendi bakış açılarına göre tamamlamaları istenmiştir. Uygulama öncesinde katılımcılara metafor kavramı hakkında kısa bir bilgilendirme sunularak, metafor üretimleri konusunda farkındalık kazanmaları sağlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplam 121 öğretmen adayına ulaşılmış; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda 93 adaydan 38 geçerli metafor elde edilmiş ve bu metaforlar ortak özelliklerine göre 10 kavramsal kategori altında gruplandırılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının çocuk kavramına ilişkin metaforlarının genel olarak olumlu içerikler taşıdığını ortaya koymuştur.
Anahtar sözcükler: çocuk, metafor, özel eğitim, öğretmen adayı, algı.
Referanslar
Akman, B., Kükürtcü, S., & Tuncer, T. (2018). Erken çocukluk döneminde erken müdahaleye ilişkin metaforik algılar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 539-561.
Akgün, E. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının “çocuk” ve “okul öncesi öğretmeni” kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1652-1672.
Aksoy, B. (2020). Öğretmen adaylarının matematik kavramına ilişkin metaforik algıları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 90-114.
Altındağ-Kumaş, Ö., & Süer, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin özel eğitim kavramına ilişkin metaforik algıları. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 3(2), 117-129.
Arslan, M. M., & Bayrakçı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim, 35(171), 100-108.
Arslan-Cansever, B., & Aslan, N. (2016). " Teacher" from the children's perspective: A study by metaphors. Journal of Education and Learning, 5(4), 21-33.
Bartan, M. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının bilim insanına ilişkin metaforik algıları. Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 619-639.
Bayrak, S. (2019). Sınıf öğretmenlerinin çocuk istismarı kavramına ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(2), 1169-1183.
Buldu, M., & Çalışkan, N. (2021). Okul öncesi öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 6(1), 66-79.
Bulut, B. (2018). Üstün yetenekli öğrencilerin metaforik algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1519-1542.
Bulut, B. (2020). Öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik metaforik algıları. OPUS International Journal of Society Researches, 15(22), 302-332.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.
Calderhead, J. (1996). Teachers: Beliefs and knowledge. In D. C. Berliner & R. C. Calfee (Eds.), Handbook of educational psychology (pp. 709-725). Macmillan.
Cerit, Y. (2008). Öğretmen kavramı ile ilgili metaforlara ilişkin öğrenci, öğretmen ve yöneticilerin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 693-712.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.). Sage Publications.
Çelik, H. C. (2021). Ortaokul öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin metaforik algıları. Milli Eğitim Dergisi, 50(232), 367-395.
Çobanoğlu, N., & Gökalp, S. (2015). Öğretmen adaylarının okul yönetimine ilişkin metaforik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(32), 279-295.
Doğan, D. (2014). Eğitim fakültesi öğrencilerinin "okul" kavramına ilişkin metaforik algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 20(2), 177-198.
Doğan, N. (2022). Öğretmenlerin mesleki çalışma uygulamalarına ilişkin metaforik algıları. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 61-83.
Duran, A., & Dağlıoğlu, H. E. (2017). Öğretmenlerin üstün yetenekli öğrenci kavramına ilişkin metaforik algıları. Üstün Yetenekliler Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 5(1), 15-32.
Efilti, E., Keskin, B., & Okumuş, O. (2021). Öğretmenlerin özel eğitim kavramına ilişkin metaforik algıları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 376-392.
Ergin, A., Çevik, A., & Sarıçoban, A. (2013). Okul öncesi öğretmen adaylarının “çocuk” kavramına ilişkin metaforları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 187-208.
Gömleksiz, M. N., & Kan, A. Ü. (2012). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının demokrasi kavramına ilişkin metaforik algıları. Milli Eğitim Dergisi, 41(194), 5-24.
Gülen, S., & Dönmez, N. B. (2020). Çocuk gelişimi öğrencilerinin "çocuk" kavramına ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi, 3(1), 15-30.
Güngör, H., & Ogelman, H. G. (2022). Çocuk gelişimi ön lisans öğrencilerinin çocuk kavramına ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7(1), 53-73.
Kara, M., & Bozbayındır, F. (2019). Aday öğretmenlerin okul kavramına ilişkin algıları: Bir metafor çalışması. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 1(1), 18-34.
Koç, E. S. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmen ve öğretmenlik mesleği kavramlarına ilişkin metaforik algıları. İnönü üniversitesi eğitim fakültesi dergisi, 15(1), 47-72.
Kuyucu, Y., Şahin, M., & Kapıcıoğlu, M. O. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin "çocuk" kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 43-53.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
Morgan, G. (1998). Yönetim ve örgüt teorilerinde metafor. Mess Yayınları.
Nalçacı, A., & Bektaş, F. (2012). Öğretmen adaylarının okul kavramına ilişkin algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 239-258.
Ocak, G., & Gündüz, M. (2006). Eğitim fakültesini yeni Kazanan öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine giriş dersini almadan önce ve aldıktan sonra öğretmenlik mesleği hakkındaki metaforlarının karşılaştırılması. Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 293–310.
Ornstein, A. C. (1999). Analyzing and improving teaching. In H. C. Waxman & H. J. Walberg (Eds.), New directions for teaching practice and research (pp. 17–61). McCutchan.
O'Sullivan, M. (2005). Learning to teach physical education. In S. Silverman & C. Ennis (Eds.), Student learning in physical education: Applying research to enhance instruction (pp. 315–337). Human Kinetics.
Örücü, D. (2014). Öğretmen adaylarının okul, okul yönetimi ve Türk eğitim sistemine yönelik metaforik algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 20(3), 327-358.
Özdemir, T. Y., & Erol, Y. C. (2015). Pedagojik formasyon eğitimi alan öğretmen adaylarının okul, öğretmenlik ve öğrenci kavramlarına ilişkin algıları. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(4), 215-244.
Özdemir, B., Adıgüzel, M., & Yıldız, K. Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk kavramına ilişkin metaforik algıları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 97(7), 104-120.
Özdemir, T. Y., & Orhan, M. (2019). Öğretmenlerin “öğretmenlik mesleğinin imajı” hakkındaki görüşleri. Trakya Eğitim Dergisi, 9(4), 824-846.
Pajares, M. F. (1992). Teachers' beliefs and educational research: Cleaning up a messy construct. Review of Educational Research, 62(3), 307-332.
Pesen, A., & Pesen, H. (2020). Özel eğitim dersi alan öğretmen adaylarının “özel eğitim” ve “özel eğitime ihtiyaç duyan birey” kavramlarına ilişkin algıları. EKEV Akademi Dergisi, (81), 35-60.
Pollard, A., & Tann, S. (1997). Reflective teaching in the primary school: A handbook for the classroom. Cassell.
Richardson, V. (1996). The role of attitudes and beliefs in learning to teach. In J. Sikula, T. J. Buttery & E. Guyton (Eds.), Handbook of research on teacher education (pp. 102-119). Macmillan.
Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki sınıf öğretmeni adaylarının öğretmen kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 131-155.
Saban, A., Koçbeker Eid, B. N., & Saban, A. (2006). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi An investigation of the concept of teacher among prospective teachers through metaphor analysis . Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 461–522.
Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi, 55(55), 459-496.
Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk eğitim bilimleri dergisi, 7(2), 281-326.
Saban, A. (2011). Bilgisayar öğretmeni adaylarının okul ve bilgisayar öğretmeni kavramlarına ilişkin zihinsel imgeleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(1), 423–446.
Silik, D. D., Silik, C. E., & Çetinkaya, F. Ö. (2021). Rekreasyon bölümü öğrencilerinin çocuk kavramına ilișkin metaforik algıları. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 325-350.
Talas, S. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının “kaynaştırma öğrencisi” kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 5(2), 34-44.
Tannehill, D., & MacPhail, A. (2014). Teacher empowerment through engagement in a learning community in Ireland: Working across disadvantaged schools. Professional Development in Education, 40(2), 334-352.
Tsangaridou, N. (2002). Enacted pedagogical content knowledge in physical education: A case study of a prospective classroom teacher. European Physical Education Review, 8(1), 21-36.
Uçuş, Ş. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının ve okul öncesi öğretmeni adaylarının özel eğitime ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 2016, 6(2), 360-388.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. bs.). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Emine Beste AKSOY, Burcu YAPAR ÖZ
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
